Tasarruf Neden Sürdürülemiyor? 15 Davranış Notu
Küçük başlamak, sürtünmeyi azaltmak, ilerlemeyi görünür kılmak: bilgiyi davranışa dönüştürmenin yolu.
Derya Yalçın 3 dk okuma
Tasarruf planlarının çoğu bilgi eksikliğinden değil, sürdürülememekten başarısız oluyor. Ne yapılması gerektiğini bilen pek çok kişi birkaç ay sonra eski düzenine dönüyor. Bu döngüyü kırmak, davranışı anlamaktan geçiyor.
Küçük başlamanın gücü
Aynı anda çok sayıda değişiklik yapmak, iradeyi hızla tüketiyor. Tek bir alışkanlıkla başlamak, hem uygulanabilir hem kalıcı oluyor. İlk alışkanlık oturduğunda ikincisi çok daha kolay geliyor ve zincir kendiliğinden uzuyor.
Kararı önceden vermek
Reyonda verilen kararlar, evde verilenlerden daha zayıf. Liste ve menü, kararı önceden vermiş olmayı sağlıyor. Bu, iradeye yüklenen işi büyük ölçüde azaltıyor.
Sürtünmeyi azaltmak
Bir davranış ne kadar kolaysa o kadar tekrarlanıyor. Listeyi görünür yerde tutmak, malzemeyi hazır bulundurmak bu kolaylığı sağlıyor. Tersine, zorlaştırmak istediğiniz davranışlar için engel koymak işe yarıyor.
Tetikleyici kurmak
Yeni alışkanlığı zaten var olan bir eyleme bağlamak, hatırlamayı kolaylaştırıyor. Kahve içerken listeyi yazmak gibi bir bağ, davranışı otomatikleştiriyor.
İlerlemeyi görünür kılmak
Görünmeyen ilerleme kısa sürede terk ediliyor. Basit bir tablo ya da grafik, motivasyonu sürdürüyor. Kampanya takibiyle sağlanan kazanç da bu tabloya yazılabiliyor.
Ölçmenin etkisi
Ölçülen davranış kendiliğinden düzeliyor. Sadece kayıt tutmak bile harcamayı azaltıyor. Bu etki, hiçbir ek çaba gerektirmiyor.
Kampanyayı araç olarak görmek
Haftalık A101 İndirimleri takibi bir amaç değil araç. Planı destekleyen bir alışkanlık olarak kullanıldığında kazandırıyor; planı belirlemeye başladığında ise harcamayı artırıyor.
Mükemmeliyetçilikten kaçınmak
Bir haftalık aksama, planın bittiği anlamına gelmiyor. Asıl sorun aksamadan sonra tamamen vazgeçmek oluyor. Ertesi hafta kaldığınız yerden devam etmek yeterli.
Ödül mekanizması
Tamamen kısıtlamaya dayanan planlar kısa sürede bırakılıyor. Küçük bir ödül, davranışın tekrarlanmasını sağlıyor ve süreci keyifli kılıyor.
Çevrenin etkisi
Aynı evde yaşayan kişilerin alışkanlıkları birbirini etkiliyor. Planı paylaşmak, başarı ihtimalini belirgin biçimde artırıyor. Tek başına uygulanan bir plan daha kırılgan oluyor.
Kimlikle bağ kurmak
Kendini planlı alışveriş yapan biri olarak tanımlamak, davranışı destekliyor. Bu bakış açısı, tek tek kararları kolaylaştırıyor.
Zor günleri öngörmek
Yorgunluk ve yoğunluk dönemlerinde plan bozuluyor. Bu günler için hazır bir alternatif bulundurmak, planın kırılmasını engelliyor.
Hedefi somutlaştırmak
Soyut bir tasarruf hedefi motivasyon üretmiyor. Somut ve tarihli bir hedef, günlük kararları anlamlı kılıyor.
Sabırlı olmak
Yeni bir davranışın otomatikleşmesi zaman alıyor. İlk haftalarda zorlanmak normal. Bu dönemi geçmek, sonrasında çabanın azalmasını sağlıyor.
Sonucu kutlamak
Üç ay sonra ortaya çıkan fark, çabanın karşılığını gösteriyor. Bunu fark etmek ve küçük bir şekilde kutlamak, düzenin kalıcı olmasını sağlıyor.
Kendine karşı esnek olmak
Aşırı katı bir plan, ilk aksamada tamamen bırakılıyor. Küçük esneklikler bırakmak, sistemin uzun ömürlü olmasını sağlıyor. Amaç kusursuz bir uygulama değil, sürdürülebilir bir düzen kurmak oluyor.
Yeniden başlamayı normalleştirmek
Plandan uzaklaşmak sık yaşanan bir durum. Suçluluk duymadan yeniden başlamak, en önemli beceri hâline geliyor. Her yeniden başlangıç, öncekinden daha kolay oluyor.