Lavabo ve Gider Tıkanıklığını Önlemenin Yolları
Tıkanıklık bir günde oluşmaz; aylarca biriken yağ ve saç birikir. Süzgeçten haftalık bakıma, tıkanınca ne yapılacağından kimyasal uyarısına kadar.
Derya Yalçın 3 dk okuma
Gider tıkanıklığı, ev hayatının en can sıkıcı sürprizlerinden biridir çünkü hiçbir zaman uygun bir zamanda gelmez. Lavaboda su birikmeye başladığında, aslında sorun o gün başlamamıştır; borunun içinde aylardır yavaşça büyüyen bir birikim son noktaya ulaşmıştır. Bu yüzden tıkanıklıkla mücadelenin en akıllı yolu, açmak değil, hiç oluşmasına izin vermemektir.
Tıkanıklık nasıl oluşur
Mutfak giderinde asıl suçlu yağdır. Sıvı haldeyken masum görünen yağ, borunun soğuk iç yüzeyinde katılaşır ve yapışkan bir tabaka oluşturur. Bu tabakaya sonradan gelen kahve telvesi, yemek kırıntısı ve deterjan kalıntısı yapışır. Zamanla borunun iç çapı daralır, su yavaşlar ve bir gün tamamen durur.
Banyoda ise sorun saç ve sabundur. Dökülen saç teli, gider ızgarasının altında birikir; sabun kalıntısı bu yumağı birbirine bağlar ve sünger gibi bir kütle oluşturur. Klozette ise sorun neredeyse her zaman atılmaması gereken şeylerin atılmasıdır: ıslak mendil, kulak çubuğu, hijyenik ped, saç. Bu ürünler suda dağılmaz ve boru dirseklerinde takılır.
En etkili önlem: süzgeç
Basit bir gider süzgeci, tıkanıklık riskinin çok büyük bölümünü ortadan kaldırır. Mutfakta kırıntıyı, banyoda saçı tutar. Süzgecin her kullanımdan sonra boşaltılması gerekir; dolu bir süzgeç hem işlevini kaybeder hem de koku yapar. Duş giderine takılan silikon süzgeçler ise saçı yüzeyde tutar ve elle alınmasını kolaylaştırır.
Yağ konusunda kural nettir: kızartma yağı ve tencerede kalan yağ asla lavaboya dökülmez. Soğuduktan sonra bir kavanoza ya da kapalı bir kaba alınıp çöpe atılmalı, mümkünse atık yağ toplama noktalarına verilmelidir. Tabak ve tencereler bulaşığa girmeden önce bir kâğıt havluyla silinirse, gidere ulaşan yağ miktarı ciddi biçimde azalır.
Haftalık koruyucu alışkanlık
Haftada bir kez giderlere sıcak su vermek, henüz katılaşmaya yeni başlamış yağı çözer. Bunun için tencerede ısıtılmış bir litre kadar sıcak suyu yavaşça gidere dökmek yeterli. Kaynar suyun plastik borularda kullanılması bazı tesisatlarda önerilmez; çok sıcak yerine iyice sıcak tercih edilmeli.
Bir başka pratik yöntem karbonat ve sirke. Gidere yarım su bardağı karbonat dökülür, üzerine aynı miktarda sirke eklenir. Köpüren karışım on beş dakika bekletilir, ardından sıcak suyla durulanır. Bu yöntem tam tıkanmış bir boruyu açmaz ama birikimin yavaşlamasını sağlar ve kokuyu belirgin şekilde azaltır. Ayda bir uygulandığında koruyucu bakım işlevi görür.
Tıkandığında ne yapılmalı
İlk denenecek şey pompadır. Pompanın işe yaraması için lavabo taşma deliğinin ıslak bir bezle kapatılması gerekir; aksi halde basınç oradan kaçar ve pompa emmez. Çift gözlü evyelerde diğer gözün kapatılması da aynı sebeple önemlidir.
Pompa yetmezse lavabo altındaki sifonun sökülmesi genellikle sorunu çözer, çünkü birikimin büyük kısmı orada olur. Altına bir kova koyup plastik sifonu elle çevirerek sökmek çoğu evde alet gerektirmez. İçindeki kalıntı boşaltılıp yıkandıktan sonra takılır ve conta yerine düzgün oturtulur.
Piyasadaki güçlü kimyasal açıcılar konusunda dikkatli olmak gerekir. Bu ürünler kısa vadede işe yarayabilir ama tekrarlanan kullanımda plastik boruları ve contaları yıpratır. Ayrıca birden fazla kimyasal art arda kullanıldığında tehlikeli tepkimeler oluşabilir. Bir ürün sonuç vermediyse üzerine başka bir ürün dökmek yerine mekanik yöntemlere geçmek doğrudur.
Tıkanıklık birden fazla noktada aynı anda yaşanıyorsa, sorun artık bireysel bir gider değil ana tesisat hattıdır. Bu durumda ev içi yöntemlerle uğraşmak zaman kaybı olur; profesyonel müdahale gerekir. Ancak günlük hayatta karşılaşılan tıkanıklıkların büyük bölümü, süzgeç kullanmak ve yağı gidere dökmemek gibi iki basit alışkanlıkla hiç yaşanmayacak sorunlardır.
Kokuyu ayrı bir sorun olarak görmek
Gider tıkanmadığı halde koku geliyorsa, akla ilk gelmesi gereken şey sifonun kurumasıdır. Sifon, içinde tuttuğu su sayesinde kanalizasyon kokusunun eve girmesini engelleyen basit bir bariyerdir. Uzun süre kullanılmayan bir banyoda ya da yer süzgecinde bu su buharlaşır ve koku serbest kalır.
Çözüm son derece basit: az kullanılan giderlere ayda bir kez bir bardak su dökmek. Tatilden dönüldüğünde evde hissedilen ağır kokunun nedeni çoğu zaman budur ve birkaç dakika içinde ortadan kalkar. Su üzerine bir kaşık sıvı yağ eklemek buharlaşmayı yavaşlatır ve uzun süreli boşluklarda işe yarar.